Eczeem tijdens de zwangerschap

Wat is eczeem?

‍
Eczeem is een chronische ontstekingsaandoening van de huid waarbij de huidbarrière verstoord is. Hierdoor verliest de huid gemakkelijker vocht en is deze gevoeliger voor prikkels van buitenaf. Dit kan leiden tot klachten zoals jeuk, roodheid, schilfering, droogheid en soms zelfs kloofjes of wondjes. Atopische dermatitis is de meest bekende vorm en heeft vaak een erfelijke component.

‍

Voor het eerst eczeem tijdens de zwangerschap
‍

Het is mogelijk dat eczeem klachten zich juist tijdens de zwangerschap voor het eerst ontwikkelt. Daarnaast ervaren vrouwen die al eerder eczeem hadden regelmatig een duidelijke verergering van hun bestaande klachten. Dit kan zich uiten in meer jeuk, toegenomen roodheid, schilfers en een extra gevoelige of geïrriteerde huid.

‍

Hormonale veranderingen en zwangerschapseczeem

‍

De belangrijkste reden dat eczeem tijdens de zwangerschap kan ontstaan of verergeren, ligt bij veranderingen in het immuunsysteem en de hormoonhuishouding. Tijdens de zwangerschap past het lichaam zich aan om de baby te beschermen. Normaal gesproken gebruikt het afweersysteem verschillende routes om ziekteverwekkers te bestrijden. Tijdens de zwangerschap verandert het afweersysteem tijdelijk. De Th1-route, die helpt bij het bestrijden van infecties, wordt iets afgeremd. Terwijl de Th2-route, die betrokken is bij allergische en ontstekingsreacties, juist actiever wordt. Dit is een natuurlijke aanpassing die helpt voorkomen dat het lichaam de foetus afstoot.

Voor vrouwen met atopisch eczeem kan deze verschuiving een keerzijde hebben. Eczeem is namelijk sterk verbonden met een overactieve Th2-reactie. Door de hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap, zoals hogere spiegels van oestrogeen en progesteron, kan deze reactie extra worden gestimuleerd. Tegelijkertijd hebben deze hormonen invloed op de huidbarrière, waardoor de huid droger, gevoeliger en sneller geïrriteerd raakt. Het resultaat? Een grotere kans op eczeemklachten of een verergering ervan. Dit betekent niet dat dit bij elke vrouw aan de hand is, het kan dus ook zijn dat de huid juist stabiel blijft of verbetert.

Heeft eczeem invloed op de baby?


‍

In onderzoek wordt aangegeven dat atopisch eczeem bij de moeder meestal geen directe gevolgen heeft voor de gezondheid van de baby. De hormonale veranderingen en aanpassingen van het immuunsysteem tijdens de zwangerschap kunnen echter wel invloed hebben op eczeem, wat kan leiden tot klachten zoals jeuk en huidirritatie. Factoren als stress, slaaptekort en vermoeidheid kunnen de aandoening verergeren, maar kunnen ook juist het gevolg zijn van het eczeem. Er is echter geen bewijs dat eczeem op zich de baby schaadt. Wel kunnen de bijkomende complicaties bij ernstig eczeem zoals uitgebreide huidontstekingen, infecties of hevige stress bij de moeder een klein risico voor de baby vormen, bijvoorbeeld een verhoogde kans op vroeggeboorte of infecties. Daarnaast is bekend dat erfelijke aanleg een rol speelt, kinderen van ouders met eczeem of andere allergische aandoeningen hebben gemiddeld een grotere kans om zelf eczeem te ontwikkelen. Dit betekent niet dat een kind eczeem zal krijgen, maar de kans is verhoogd.

Ook blijkt uit onderzoek dat prenatale factoren zoals blootstelling aan roken, antibioticagebruik of gevoeligheid voor allergieën de aanleg voor eczeem bij de baby kunnen beïnvloeden. Goede begeleiding en behandeling van eczeem tijdens de zwangerschap is belangrijk, vooral voor het comfort en de gezondheid van de moeder en om mogelijke complicaties te voorkomen.

‍

Hoe kun je zelf eczeem verminderen tijdens de zwangerschap? 6 praktische stappen

‍

Eczeem klachten kunnen worden uitgelokt door allerlei factoren sommige daarvan zijn duidelijk, andere juist verborgen. Denk bijvoorbeeld aan irriterende stoffen zoals geparfumeerde producten, maar ook factoren als temperatuurverschillen of stress. Wat kun je zelf doen?

‍

1. Houd je huidbarrière sterk met dagelijkse verzorging
Een droge huid verergert eczeem. Smeer minstens tweemaal per dag met een basis crème of zalf zonder parfum. Gebruik een crème of zalf direct na het douchen, dit helpt water vast te houden in de huid. In de winter staat de verwarming veel aan, dit maakt de lucht droog en werkt uitdrogend op de huid. Overweeg daarom een luchtbevochtiger in huis of hang bakjes water aan de verwarming.
‍

2. Douche minder heet en minder lang
Warm water voelt prettig bij jeuk, maar het verergert eczeem op de lange termijn doordat het je huid uitdroogt.

• Douche liever lauw.
• Beperk douchetijd tot maximaal 10 minuten.
• Gebruik zo weinig mogelijk zeep en douchegel en kies milde producten zonder parfum.
• Dep je huid droog met een zachte handdoek of hydrofiel doek. Niet wrijven.

‍‍

3. Vermijd irriterende stoffen
Veel producten die dagelijks gebruikt worden, kunnen eczeem ongemerkt aanwakkeren.
Let extra op:

• Parfum
• Agressieve schoonmaakmiddelen
• Wasverzachter en sterk geparfumeerd wasmiddel

‍

4. Draag ademende kleding
Tijdens de zwangerschap zweet je vaak meer. Warmte en wrijving kunnen eczeem verergeren.

• Kies voor losse kleding van katoen
• Vermijd wol, synthetische stoffen en strakke kleding
• Was nieuwe kleding altijd voor het dragen

‍

5. Ga bewust om met jeuk, zonder te krabben
Krabben beschadigt de huid en houdt eczeem in stand. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, zeker in de nacht. Wat kan helpen:

• Koel de huid kort met een koud washandje
• Breng extra zalf aan bij opkomende jeuk
• Houd nagels kort en schoon

‍

6. Vergeet stress en vermoeidheid niet
Een zwangerschap kan een spannende tijd zijn en onzekerheden met zich meebrengen. Stress, slechte nachten en spanning kunnen eczeem verergeren doordat ze het immuunsysteem beïnvloeden. Probeer:

• Vaste rustmomenten in te bouwen
• Je verwachtingen te verlagen
• Mild te zijn voor je lichaam, vraag om hulp tijdens de voorbereidingen. Voornamelijk in het laatste trimester kan alles lichamelijk zwaarder zijn
• Probeer ontspanningstechnieken zoals ademhalingsoefeningen of yoga

‍

Wanneer hulp inschakelen van een professional?

‍
Je kunt zelf veel doen om eczeem tijdens je zwangerschap draaglijker te maken. Herken en vermijd triggers, hydrateer goed, pas je douchegewoontes aan, behandel jeuk verstandig en zorg voor je algehele gezondheid. Door hier rekening mee te houden kun je jouw huid kalmeren en je comfort verhogen. Maar blijft eczeem tijdens de zwangerschap verergeren, ontstaan er kloofjes of nattende plekken, of twijfel je over producten? Dan is het verstandig om dit te bespreken met je huisarts, dermatoloog, huidtherapeut of verloskundige. Zij kunnen beoordelen welke behandeling veilig is tijdens de zwangerschap.

‍‍

Neem contact op:

• Als je eczeem plotseling erger wordt.
• Als open plekken of tekenen van infectie ontstaan.
• Als je overweegt medicatie of nieuwe producten te gebruiken.

‍
Dermatologen kunnen veilige behandelingen voorstellen die passen bij zwangerschap, zoals bepaalde topische crèmes, en adviseren wat je juist moet vermijden.

‍

Referenties

‍

^{de Bruin‑ Weller, M. S., van Beek, D., & Schuttelaar, M. L. A. (2020). Position Paper ETFAD – Behandeling constitutioneel eczeem rondom zwangerschap. Nederlands Tijdschrift voor Dermatologie en Venereologie, 30(7), 10–13.}

^{Cui, H., & Mu, Z. (2023). Prenatal maternal risk factors contributing to atopic dermatitis: A systematic review and meta-analysis of cohort studies. Annals of Dermatology, 35(1), 11–22.}

^{Himeles, J. R., & Pomeranz, M. K. (2022). Recognizing, diagnosing, and managing pregnancy dermatoses. Obstetrics & Gynecology, 140(4), 679–695.}

^{Kurien, G., Carlson, K., & Badri, T. (2024, January 11). Dermatoses of pregnancy. In StatPearls (StatPearls Publishing).}

^{Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2025). Eczeem door erfelijke aanleg [Patiëntenfolder].}

^{Thio, B. (2019). Zwangerschap en inflammatoire dermatosen/systeemziekten. Nederlands Tijdschrift voor Dermatologie en Venereologie, 29(3), 6–8.}

^{Valentini, R., & Shahriari, M. (2024). Atopic dermatitis in women: Special considerations in the childbearing years. International Journal of Women’s Dermatology, 10(2), e151.}

^{Weatherhead, S., Robson, S. C., & Reynolds, N. J. (2007). Eczema in pregnancy. BMJ, 335(7611), 152–154.}